Sıkça Sorulan Sorular

Öncelikle 112 Acil Çağrı Merkezi’ne ve belediyenin veteriner işleri birimine haber vererek hayvanın acil tedaviye ulaşmasını sağlayın. Aracın plakasını, olayın gerçekleştiği yer ve saati kaydedin; varsa fotoğraf, video ve tanık bilgilerini kolluk kuvvetleriyle paylaşın.

5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun 21. maddesine göre, bir hayvana çarparak zarar veren sürücü, hayvanı en yakın veteriner hekime veya tedavi ünitesine götürmek ya da götürülmesini sağlamakla yükümlüdür.

ÖNEMLİ: 2024 yılında yapılan yasal değişiklikler nedeniyle, sahipsiz köpekler iyileştikten sonra sokağa geri bırakılamaz. Bu nedenle tedavi süreciyle birlikte geçici yuva veya sahiplendirme imkânlarını araştırın ve ilgili kurumlarla iletişim hâlinde olun.

Sahipsiz veya yaralı bir kedi ya da köpek bulduğunuzda öncelikle yerel belediyeye bildirim yapmalısınız. 5199 sayılı Kanun uyarınca sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanların bakımevine götürülmesi ve gerekli bakımının yapılması yerel yönetimlerin sorumluluğundadır.

İlçe belediyesi ile büyükşehir belediyesi arasında hangisinin görevli olduğu konusunda vatandaşın hayvanı kurumlar arasında dolaştırması beklenmemelidir. Başvurunuzu belediyeye yapıp kayıt numarası istemeniz ve kurumların kendi aralarındaki görev paylaşımını kendilerinin çözmesini talep etmeniz gerekir.

Ancak bulunan bir yaban hayvanıysa, örneğin yabani kuş veya tilki ise, yetkili kurum Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) birimleridir.

Site yönetimi tek başına “hayvan beslemek yasaktır” diyerek sizi engelleyemez. Ancak kat mülkiyeti ve yönetim planı çok önemlidir.

Özellikle dairede köpek bulundurulması konusunda yönetim planında açık bir yasak varsa hukuki uyuşmazlık çıkabilir. Kat Mülkiyeti Kanunu ayrıca komşuları rahatsız etmeme yükümlülüğü getirir.

Sokakta/site ortak alanında kedi beslemek ise ayrı bir konudur. Besleme nedeniyle çevre kirliliği veya sağlık problemi oluşturulmaması gerekir.

İkisine de.

• Olay devam ediyorsa → 112 / Polis veya Jandarma
• Hayvanın acil müdahaleye ihtiyacı varsa → Belediye veteriner işleri birimi
• İşkence, zalimce muamele, kasten öldürme gibi durumlarda → Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusu

5199 m.14 hayvana işkenceyi ve acımasız/zalimce muameleyi açıkça yasaklıyor; belirli ağır fiiller için 28/A kapsamında hapis yaptırımı da bulunuyor.

Kedi ve köpeklerin pet shoplarda fiziksel olarak bulundurularak sergilenmesi yasaktır.

Ancak yetkili üretim yerlerindeki kedi ve köpeklerin satışına aracılık edilebilir. Satış yeri bu hayvanları fiziksel olarak barındıramaz; görseller üzerinden satış yapılabilir.

İhlal görürseniz:

İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü + Belediyeye bildirin.

Satış/sergileme amacıyla kedi veya köpek bulundurulduğu tespit edilirse hayvanlara el konulması gerekmektedir.

112 → Polis/Jandarma.

Ayrıca Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusu yapılabilir.

Fotoğraf/video, konum, tarih, organizatör ve ödeme bilgilerini mümkün olduğunca kaydedin. Hayvan dövüşüne müdahale etmeye çalışmayın.

112 üzerinden olay kaydı oluşturun ve hayvanın hayatının tehlikede olduğunu açıkça belirtin.

Mülkün sahibine ulaşılabiliyorsa izin alınmasını sağlayın. Acil ve ciddi yaşam tehlikesinde kolluk/itfaiye ile yeniden müdahale talep edin.

Hayvanın özel mülkte olması, hayvanın kötü muamele görmesine veya ölüm tehlikesinde bırakılmasına otomatik olarak izin vermez.

112 → Jandarma/Polis.

Eğer konu yaban hayvanı/kaçak avcılık ise ayrıca Tarım ve Orman Bakanlığı DKMP’ye bildirin.

Tuzak, tüfek, araç, kişi, konum ve görüntüleri güvenli mesafeden kaydedin. Kendiniz müdahale etmeyin.

Derhal 112 + Belediye veteriner birimi.

Zehirlenme şüphesi varsa:

• hayvanları veterinere ulaştırın,
• yem/zehir şüphesi olan maddelere dokunmayın,
• fotoğraf/video çekin,
• mümkünse veterinerden rapor alın,
• Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunun.

Kasten zehirleme, olayın niteliğine göre yalnızca basit bir belediye şikâyeti olarak bırakılmamalıdır.

Evet.

5199 m.12’ye göre kesim; hayvanı korkutmadan, ürkütmeden, en az acı verecek şekilde ve usulüne uygun yapılmalıdır.

Kesimhanede/kesim sırasında kötü muamele varsa:

Tarım ve Orman İl/İlçe Müdürlüğü + 112’ye bildirin.

2026 yılı kurban uygulamasında da bu kurallara aykırılık için ayrıca idari yaptırım öngörülüyor.

Her kanatlı için değil.

• Yabani kuş → DKMP
• Sokak/evcil kanatlı → yerel durumuna göre belediye veya Tarım ve Orman
• Çiftlik kanatlısı / hastalık şüphesi → İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü

Evet.

Duruma göre:

İl Tarım ve Orman Müdürlüğü + DKMP + Belediye + 112

Hayvanat bahçesi/doğal yaşam parkı gibi işletmeler ayrıca mevzuat kapsamında denetime tabidir.

Hayvanın fiziksel veya psikolojik acı çektiği durumlarda savcılık ve kolluk kuvvetleri de devreye sokulabilir.

“Çocuk olduğu için hiçbir şey yapılamaz” düşüncesi doğru değil.

Olay devam ediyorsa 112’yi arayın. Olayı belgeleyin ve polis/jandarma ile sosyal hizmet birimlerinin müdahalesini isteyin.

Çocuğun yaşı, olayın niteliği ve kastı hukuki değerlendirmede önemlidir. Ama hayvana yönelik şiddet kesinlikle görmezden gelinmemelidir.

Evet, ancak toplu taşıma işletmesinin kurallarına uymanız gerekir.

Örneğin İstanbul ve İzmir’de kediler taşıma çantasında; köpekler ise ilgili ulaşım işletmesinin ağızlık, tasma ve saat koşullarına göre taşınabiliyor.

Dolayısıyla şehirden şehire ve ulaşım işletmesine göre kurallar değişebilir.

Belediyenin “barınağımız yok” demesi sorumluluğun tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez.

5199 m.6 gereğince sahipsiz/güçten düşmüş hayvanların en hızlı şekilde yerel yönetimlerin kurduğu veya izin verdiği bakımevine götürülmesi gerekir. Bakımevi kurma zorunluluğu olmayan belediyeler hayvanı en yakın bakımevine götürür.

Bu nedenle:

Belediyeye yazılı ihbar → kayıt numarası alın → sonuç yoksa İl Hayvanları Koruma Kurulu/Valilik ve İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne başvurun.

Burada en önemli belge apartmanın/site yönetim planıdır.

5199, hayvan sahibinin hayvanı uygun şekilde barındırmasını ve çevreye/insanlara zarar veya rahatsızlık vermesini önlemesini zorunlu tutuyor.

Bu nedenle:

Yönetim planını inceleyin → şikâyetin gerçekten hukuki bir dayanağı olup olmadığını kontrol edin → varsa gürültü/koku/hijyen sorunlarını giderin.

Yönetim planında açık bir yasak varsa konu Kat Mülkiyeti Kanunu bakımından ayrıca değerlendirilmelidir. Sadece “komşum şikâyet etti” demek, tek başına 5199 kapsamında hayvanınızın apartmandan uzaklaştırılması gerektiği anlamına gelmez.

2024'teki yasa güncellemesinden sonra süreç değişti.

Toplanan sahipsiz köpeklerin bakımevine götürülmesi, Bakanlık veri sistemine kaydedilmesi ve rehabilitasyon sonrasında sahiplendirilinceye kadar bakımevinde tutulması öngörülüyor.

Şunları belediyeden yazılı olarak isteyebilirsiniz:

• Hangi tarihte toplandılar?
• Nereye götürüldüler?
• Bakımevi kayıtları?
• Mikroçip/kayıt bilgileri?
• Sağlık ve tedavi durumları?
• Sahiplendirildiler mi?

Hayvanların bakımevi dışında bir yere bırakılması da 5199 m.14 kapsamında yasaklanmıştır.

Olay devam ediyorsa 112.

Ayrıca:

Polis/Jandarma + Cumhuriyet Başsavcılığı

Hayvanın acil tedavi ihtiyacı varsa belediye veteriner birimine de haber verin.

Fotoğraf/video, veteriner raporu ve tanıklar hukuki delil açısından önemlidir.

Öncelikle ilgili belediyeye yazılı başvuru yapın.

Aynı zamanda:

İl Tarım ve Orman Müdürlüğü + İl Hayvanları Koruma Kurulu + Valilik

Hayvanların ciddi şekilde kötü muamele gördüğü, işkence edildiği veya ölüm tehlikesinde olduğu durumlarda 112 ve Cumhuriyet Başsavcılığı da devreye sokulabilir.

5199 size hayvan bakma hakkı verir; ancak sınırsız değildir.

Hayvanların çevreye ve insanlara verebileceği zarar/rahatsızlığı önlemek sizin sorumluluğunuzdur.

Yani:

Beslemek yasak değil → çevre kirliliği yaratmak da korunmuş bir hak değil.

Temizlik, mama kaplarının düzeni, koku, gürültü ve atıkların kontrolü önemlidir.

Besleme yaptığınız için tehdit edilmeyi kabul etmek zorunda değilsiniz.

Ancak besleme noktasını:

• apartman girişinden uzak,
• temiz,
• düzenli,
• mama artığı bırakmadan,
• komşuların geçişini engellemeyecek şekilde

düzenleyin.

Tehdit varsa 112/polis başvurusu yapabilirsiniz.

Ayrıca belediyeden kontrollü besleme noktası oluşturulmasını talep edebilirsiniz.